نخستین پیش‌نشست دومین همایش ملی نمایشنامه‌پژوهی با عنوان «روش‌های پژوهش در ادبیات نمایشی» با حضور محمدحسین ناصربخت و عرفان ناظر در خانه تئاتر برگزار شد؛ نشستی که در آن بر ضرورت تقویت کیفیت پژوهش‌های تئاتری، بازنگری در شیوه‌های تاریخ‌نگاری نمایش در ایران و توجه دقیق‌تر به سیر شکل‌گیری ادبیات نمایشی کشور تأکید شد.

به گزارش روابط‌عمومی خانه تئاتر، نخستین پیش‌نشست دومین همایش ملی نمایشنامه‌پژوهی به همت کانون نمایشنامه‌نویسان و مترجمان خانه تئاتر با حضور جمعی از پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه تئاتر در سالن کنفرانس خانه تئاتر برگزار شد.

در ابتدای این نشست، رامتین شهبازی، دبیر علمی دومین همایش ملی نمایشنامه‌پژوهی، با اشاره به سابقه برگزاری این رویداد گفت: نخستین دوره این همایش در سال‌های شیوع کرونا برگزار شد و با وجود محدودیت‌های آن دوره، استقبال پژوهشگران از آن قابل توجه بود و مجموعه مقالات آن نیز در قالب کتاب منتشر شد.

وی افزود: در فاصله برگزاری دوره نخست تا امروز، پژوهشگران حوزه نمایشنامه‌پژوهی همچنان در حال فعالیت بودند، اما محدودیت‌های ناشی از شرایط اجتماعی امکان برگزاری گسترده نشست‌ها را فراهم نکرد. اکنون در آستانه دوره دوم، برنامه‌ریزی شده است که سه تا چهار پیش‌نشست تخصصی برگزار شود تا زمینه گفت‌وگو و تبادل نظر میان پژوهشگران و دانشجویان فراهم شود.

شهبازی با اشاره به موضوع نخستین نشست اظهار کرد: هدف از برگزاری این جلسات، آشنایی پژوهشگران جوان با مباحث تازه حوزه نمایشنامه‌پژوهی است و در این مسیر تلاش کرده‌ایم از حضور استادان برجسته این حوزه بهره بگیریم.

در ادامه، محمدحسین ناصربخت، دانشیار دانشگاه هنر ایران و دانشگاه بین‌المللی سوره، در سخنانی با عنوان «پژوهش در ادبیات نمایشی معاصر؛ آسیب‌ها و راهکارها» به بررسی روند تاریخی پژوهش‌های تئاتری در ایران پرداخت.

ناصربخت با تأکید بر اهمیت ارتقای کیفیت پژوهش در حوزه تئاتر گفت: مسئله اصلی امروز، افزایش کیفیت پژوهش‌هاست تا بتوانیم مطالعات تئاتری را در کشور به جایگاه مطلوب‌تری برسانیم.

وی با مرور پیشینه پژوهش‌های نمایشی در ایران بیان کرد: از زمانی که تئاتر به مفهوم اروپایی آن وارد ایران شد، تلاش‌هایی برای شناخت این پدیده جدید آغاز شد. این ورود بیشتر با هدف ایجاد یک نهاد اجتماعی جدید صورت گرفت و به معنای نبود نمایش در ایران پیش از آن نبود؛ چراکه نمایش‌های ایرانی و سنت‌های نمایشی پیش از ورود تئاتر مدرن نیز وجود داشته‌اند.

این پژوهشگر ادامه داد: در دوره مشروطه، روزنامه‌ها و نشریات به موضوع تئاتر پرداختند و بیشتر کارکردهای اجتماعی و سیاسی این هنر مورد توجه قرار گرفت. در دوره پهلوی اول و دهه ۲۰ نیز مقالات، ترجمه‌ها و سخنرانی‌هایی درباره تئاتر منتشر شد که بخشی از اسناد مهم تاریخ پژوهش تئاتر ایران به شمار می‌آیند.

ناصربخت با اشاره به نقش برخی پژوهش‌های بنیادین در شناخت نمایش ایرانی گفت: آثاری مانند پژوهش مجید رضوانی درباره نمایش خنیا، بعدها مورد توجه پژوهشگران دیگری از جمله بهرام بیضایی قرار گرفت و به عنوان یکی از منابع مهم در بررسی پیشینه نمایش در ایران شناخته شد.

وی همچنین به شکل‌گیری جریان‌های جدی‌تر پژوهش تئاتری در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ اشاره کرد و گفت: در این دوره با شکل‌گیری نشریاتی مانند «مجله نمایش» و «فصلنامه تئاتر»، پژوهش، نقد و ترجمه در کنار هم رشد یافتند و زمینه برای حضور پژوهشگران تازه در حوزه تئاتر فراهم شد.

این استاد دانشگاه افزود: در کنار فعالیت‌های مطبوعاتی، شکل‌گیری دانشکده‌های تئاتری، ایجاد آرشیوهای تخصصی و فعالیت‌های اداره هنرهای دراماتیک نیز نقش مهمی در ثبت و حفظ اسناد تاریخی تئاتر ایران داشتند.

در بخش دوم نشست، عرفان ناظر، استادیار پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، با موضوع «تاریخ مفهوم و ادبیات نمایشی در ایران» به بررسی شیوه‌های تاریخ‌نگاری تئاتر پرداخت.

ناظر با اشاره به ضرورت انتخاب روش مناسب برای مطالعه تاریخ ادبیات نمایشی ایران اظهار کرد: پیش از هر پژوهش تاریخی باید مشخص کنیم چه درکی از تاریخ داریم و با چه روشی می‌خواهیم یک پدیده نمایشی را بررسی کنیم.

وی افزود: در تاریخ‌نگاری تئاتر ایران، شیوه‌هایی مانند جست‌وجوی ریشه‌های این پدیده، تاریخ‌نگاری سنتی مبتنی بر توصیف و تحلیل اسناد و همچنین رویکردهای اجتماعی و نظری مورد استفاده قرار گرفته‌اند؛ اما مسئله مهم این است که پژوهشگر باید بتواند جایگاه هر اثر و جریان را در بستر تاریخی خود بررسی کند.

این پژوهشگر تأکید کرد: برای شناخت دقیق ادبیات نمایشی ایران باید مسیر شکل‌گیری و تحول این پدیده را مرحله به مرحله دنبال کنیم و از پیش‌فرض‌هایی که مانع فهم تاریخی می‌شوند فاصله بگیریم.

ناظر با اشاره به نمونه‌هایی از تاریخ نمایشنامه‌نویسی ایران گفت: گاهی در بررسی ادبیات نمایشی، میان مفاهیمی مانند تجدد و ضدتجدد تناقض‌هایی دیده می‌شود که تنها با مطالعه روند تاریخی شکل‌گیری آثار می‌توان آنها را درک کرد.

وی ادامه داد: فهم جایگاه نمایشنامه‌نویسان و جریان‌های مختلف فکری در تاریخ تئاتر ایران نیازمند بررسی شرایط اجتماعی، فرهنگی و تاریخی هر دوره است و نمی‌توان آثار را جدا از بستر تولیدشان تحلیل کرد.

نخستین پیش‌نشست دومین همایش ملی نمایشنامه‌پژوهی با هدف بررسی روش‌های پژوهش در ادبیات نمایشی برگزار شد و سلسله نشست‌های تخصصی این همایش در هفته‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت.

دومین همایش ملی نمایشنامه‌پژوهی به همت کانون نمایشنامه‌نویسان و مترجمان خانه تئاتر، با دبیری علمی رامتین شهبازی و همراهی مجموعه‌ای از نهادهای فرهنگی و دانشگاهی، آذرماه ۱۴۰۵ در تهران برگزار خواهد شد.

شیوه‌های پژوهش در ادبیات نمایشی در نخستین نشست دومین همایش ملی نمایشنامه‌پژوهی بررسی می‌شود.

به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، نخستین نشست از مجموعه پیش نشست های دومین همایش ملی نمایشنامه پژوهی با عنوان «روش های پژوهش در ادبیات نمایشی» با حضور محمد حسین ناصربخت (دانشیار دانشگاه هنر ایران و بین المللی سوره) و عرفان ناظر(استادیار پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران) روز سه شنبه شهریور ۱۴۰۵ ساعت ۱۵ تا ۱۹ در محل سالن کنفرانس خانه تئاتر برگزار خواهد شد.

ناصر بخت در این نشست با موضوع « پژوهش در ادبیات نمایشی معاصر: آسیب ها و راهکارها» و ناظر نیز «تاریخ مفهوم و ادبیات نمایشی در ایران» با علاقمندان گقتگو خواهند کرد.

علاقمندان می‌توانند برای شرکت در این نشست به آدرس خانه تئاتر واقع در خیابان نجات الهی، خیابان سمیه، شماره ۲۶۰ طبقه سوم مراجعه کنند.

دومین همایش ملی نمایشنامه پژوهی به همت کانون نمایشنامه نویسان و مترجمان خانه تئاتر با دبیری علمی رامتین شهبازی و همراهی چندین نهاد فرهنگی و دانشگاهی، آذر ماه ۱۴۰۵ در تهران برگزار خواهد شد. سلسله پیش نشست های این همایش در هفته‌های بعدی نیز ادامه خواهد داشت.

افتتاحیه پنجمین دوره رویداد صدای نمایشنامه نویس با اعلام جزییات این رویداد برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، افتتاحیه پنجمین دوره نمایشنامه خوانی صدای نمایشنامه نویس با حضور جمعی از نمایشنامه‌نویسان و چهره‌های تئاتری در سالن استاد جوانمرد خانه تئاتر برگزار شد.
در ابتدای این مراسم از همراهان و برگزیدگان دوره چهارم صدای نمایشنامه‌نویس با حضور شادی جوادی، شاهد الفت، مهدی موسی خانی، علی معتضدی و آرام محضری تقدیر شد.
در این بخش، از نمایشنامه‌نویسان و خوانشگران این نمایشنامه‌ها تقدیر شد.
نمایشنامه درست قبل از به نویسندگی اصغر نوری، علی جعفری برای نمایشنامه تهران بزرگ، روزهای التهاب از ندا ثابتی، آسمان خراش آتلانتیک از شهرام ابوالقاسمی، تارهای تو مرا می‌رقصاند از بهنام سرلک، قبر نوشته کاظم پورمهدی، بداهه گویی پیش از انتحار از رضا شاه بداغی، گرسنگی از سید میثم قاسمی‌نژاد، سنجاب سرخه حصار از ندا قربانیان، کارمای‌شقایق دیواری از فرشید قلی‌پور، کمی به من دروغ بگو از مریم منصوری، رما از مهدی خلیل زاده، سوپ قجری از زهرا رفیعی گیلوای،
آقای رادیو از مهدی فنائیان، قدم زدن با مرگ از احمد بیگلریان، نامهربونی از آزاده فخری و یزدگردشاه از بهزاد فراهانی عنوان آثار تقدیر شده است.
تقدیر از منتقدان در دوره چهارم صدای نمایشنامه‌نویس بخش دیگری از این مراسم بود. در این بخش کیوان میرمحمدی، شهرام اشرف ابیانه، مجید امرایی و اصغر نوری تقدیر شدند.

تقدیر از موسسه هیلاج و آکتور از دیگر بخش‌های این مراسم بود.
در ادامه مهدی موسی خانی دبیر بخش اول دوره چهارم صدای نمایشنامه نویس عنوان کرد:
دوره قبل صدای نمایشنامه نویس دوره عجیبی بود؛ افتخار میکنم جز کانون نمایشنامه‌نویسان هستم و این انجمن جز فعالترین ها است و بابت کم و کاستی های دور چهارم عذرخواهی می‌کنم.
تقدیر از آرمین خالقی و زیبا موسوی عکاسان دوره چهارم بخش دیگری از این مراسم بود.
در ادامه مجری برنامه (محمد مهدی محراب بیگی)عنوان کرد که
پادکست صدای نمایشنامه نویس با حضور دبیران دوره های مختلف تهیه و از طریق فضای مجازی در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.
همچنین آرام محضری رئیس رئیس هیات‌مدیره کانون نمایشنامه نویسان و مترجمان خانه تئاتر با قرائت متنی اظهار کرد:
دوستان و همکاران عزیز
درود و مهر
تلاش ما در هیات‌مدیره کانون به نمایندگی و خواست شما، تنوع بخشی به برنامه‌های کانون به چند منظور اصلی است:
۱.تکرار نام و نشان کانون در ذهن عموم و خواص برای تاکید بر معنابخشیِ بیشتر به حرفه‌ای که دوستش داریم و آن را ارزشمند می‌دانیم.
۲.عینی کردن تلاش‌ها و استعدادهای ‌این حوزه و ایجاد فرصت‌هایی هر‌چند کوچک برای افرادی که انگیزه و اراده‌شان در این راستاست.
۳.فراهم شدن زمینه‌ی جلب حمایت‌های مالی، قانونی، و ساختاری برای توسعه‌ی هنرِ نمایشنامه‌نویسی و تئاتر و طبیعتا گشودگی فرهنگی.
۴.تقویت انسجام صنفی و جمعی‌مان در جهت توانمند‌سازی جامعه برای اثربخشی و توسعه اجتماعی.
و البته دلایلی دیگر و از این دست…
در این راستا جدای از رویداد انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران که طی دو دهه ی اخیر، یازده دوره آن به صورت دوسالانه برگزارشده، برنامه های زیر نیز در تقویم فعالیت های سالانه این کانون قرار گرفته است.
۱.رویداد صدای نمایشنامه نویس.
۲. برکزاری هر ساله شب نمایشنامه نویس به مناسب ۵ دی که به افتخار عالیجنابان بهرام بیضایی و اکبررادی توسط کانون به نام “روز نمایشنامه نویس” در تقویم هنری کشور ثبت شده است.
۲.همایش ملی نمایشنامه پژوهی که به دبیری اقای رامتین شهبازی در حال اجراست و اختتامیه دومین دوره آن آذر ماه برگزار خواهد شد.
۳. طراحی و تشکیل اکادمی نمایشنامه نویسان مختص اعضای کانون که دومین دوره این رویداد نیز به دبیری اقای رضا حسینی در حال اجراست و در دی ماه همزمان با شب نمایشنامه نویس، برگزیدگان آن مشخص خواهند شد.
۴. برنامه نقد کتاب های اعضای کانون که دور جدید آن به صورت ماهانه به دبیری آقای حسین تفنگدار از این ماه شروع به فعالیت خواهد کرد.
۵. برگزاری نشست های تخصصی که در سال جدید تا این لحظه، دو نشست با موضوع هوش مصنوعی در ترجمه و دراماتورژی برگزار شده است و با موضوعات دیگری نظیر اقتباس و … ادامه خواهد داشت.
۶. تلاش برای فراهم کردن امکان چاپ آثار اعضا که تا این لحظه با تلاش های آقای آرمان طیران همکاری با نشر نیو به مدیریت آقای بابک پرهام در مرحله‌ی قرارداد و فراخوان قرار دارد و مذاکره با ناشران دیگر نیز همچنان ادامه دارد.

۷.و البته خبر خوشی که امیدواریم با همکاری و مساعدت مدیرعامل خانه تئاتر و هیات مدیره مرکزی به زودی تحقق پیدا کند: رونمایی از “بانک نمایشنامه” در سایت خانه تئاتر که ضرورت آن بسیار حس می شد و قطعا سنگ بنای مهمی در توسعه هنر نمایشنامه نویسی است.
و در پایان
اعضای محترم و دوست داشتنیِ کانون نمایشنامه نویسان و مترجمان خانه تئاتر!
از این‌که در این مسیر، حضور، پشتیبانی و حمایت شما عزیزان، همراه و راهگشای ما بوده است و بزرگوارانه حتی فرصت آزمون و خطا را به ما داده‌اید، ممنونیم و امیدواریم در ادامه‌ی این مسیر نیز به شکل شایسته‌ای پاسدارِ اعتماد شما باشیم…
به امید ایرانی آزاد، آباد، سرشار و سرفراز

در ادامه از پوستر دوره پنجم رونمایی شد.
علی معتضدی دبیر دوره پنجم صدای نمایشنامه‌نویس نیز با قرائت متنی اظهار کرد: به شمع محفل دلدادگان خسته قسم!
به سوز سینه و این عهد ناگسسته قسم!
غنیمت است دمی با تو همنشین بودن
به لحظه ای که از این روزگار جسته قسم!
سلام و تحیت بر ارباب قلم و اصحاب آلام! بر کیمیاگران واژه و جادوگران درام! سلام بر آنان که در خلوت اتاق های تاریک جهان را از نو خلق می کنند و در جلوت تالارهای پر زرق و برق ،پای حقیقت می ایستند. سلام بر همه همراهان ، اساتید پیشکسوت که گوهر جمعند و جوانان نیک صولت که طلایه داران فردای این رزم!
القصه! قرعه ی فال به نام من… خوش چاره زدند و ردای دبیری پنجمین دوره ی صدای نمایشنامه‌نویس را گرچه برتنم گشاد است(خودم می دانم) به من پیشنهاد دادند!
و کدام نمایشنامه‌نویس است که دعوت صحنه رابشنود و کنج عزلت برگزیند؟
نه! دولت صحبت آن مونس جان مارا بس!
پس ، منت خدای را عز و جل که بار دیگر توفیق رفیق شد و بخت شفیق تا در این برهوت روزمرگی و روزگار فراموشی به ضیافت کلمات گرد هم آئیم تا به گوش جان بشنویم صدای نمایشنامه‌نویس را!
این دوره را شروع کردیم با ماموریت بیشتر شدن صدای نمایشنامه‌نویس!
پس این بار خود را مجهز کردیم به چهار ابزار:
۱. رپرتوار
۲.پادکست
۳.جلسات نقد
۴. ارزیابی نظر مخاطب
وی تاکید کرد: رپرتوار از ۱۸ مهر در سالن جوانمرد آغار خواهد و پادکست تمام آثار و جلسات نقد را پشتیبانی خواهد کرد.
از طریق وبسایت نظر تماشاگران ثبت و در مراسم اختتامیه به بهترین اثر از دید مخاطبان جایزه ای تعلق خواهد گرفت.

برگزیدگان دوره پنجم چه گفتند؟
در ادامه برگزیدگان دوره پنجم صدای نمایشنامه‌نویس درباره اثار خود توضیحاتی را ارائه کردند.

رضا فیاضی در ابتدای این بخش گفت: امیدوارم نفس هنر ما را زنده کند. وقتی وارد کانون نمایشنامه نویسان شدم دیدم چقدر فعال هستند !
مدتهاست نمایشنامه می‌نویسم خوشحالم کابوس‌های شبانه میم ثریا را قرار است در صدای نمایشنامه نویس ، نمایشنامه خوانی کنم.

مسلم آیینی نیز یادآور شد: دروغ ذهنی از سم شپارد و جز مهمترین نمایشنامه های او است.
فرشید قلی پور هم درباره نمایشنامه اصطبل گفت:
اول دبیرستان با سهراب سپهری آشنا شدم
و جان بخشی به اشیا برای من در آثار او شگفت انگیز بود و در ادامه به شرط بندی روز اسب‌ها رسیدم. نسخه اول را در دوران کرونا نوشتم و قصه در پشت صحنه کورس اسبدوانی‌ و از زبان خود اسبان است.
میلاد حسینی نیز درباره ویران شاه عنوان کرد: ویران شاه یک‌نمایشنامه تاریخی است که به بحران جانشینی اشاره می‌کند.
این اثر سرنوشت پسر سوم تیمور لنگ است که خلع ید و تحقیر می‌شود و در ادامه از روی اسب افتاده و آسیب می‌بیند و لقب او برگرفته از کارها و‌یرانی‌ها که کرده ویران شاه است.
سارا الهیان نویسنده امتداد یک خاموشی نیز یادآور شد: این اثر نمایشنامه‌ای در بستر تاریخ است و در آن با ادم‌هایی روبرو هستیم که بخشی اژ گذشته تاریخی و سیاسی را حمل می‌کنند. قدرت و خشونت تم اصلی این نمایشنامه است.
رحیم رشیدی تبار نیز با ادای احترام به محمد چرمشیر درباره خروش زآنسوی آوردگاه گفت: تیر ۶۷ کلاس پنجم بودم اواخر جنگ بود شایعه بود عراقی‌ها آهک می‌ریزند تا مردم فکر کنند دارد شیمیایی می‌زند؛ سربازان فراری سر پل نادری می‌آمدند و ارتش آنها را می‌گرفت و برخی از کرخه سعی می‌کردند فرار کنند.
وی ادامه داذ: کار من جنازه جمع کردن از کرخه بود و یخ روی جنازه‌ها می‌گذاشتیم اینها در ذهنم بود که نمایشنامه ای خواندم و جرقه تجربه زیستی خودم شد.

سمیرامیس بابایی نیز دربارهی “و یک دریچه که از آن …”عنوان کرد: در شرایط برزخی کار را می نوشتم که مصادف با روزهای جنگ ۱۲ روزه شد. نمایشنامه درباره زنی ۴۰ ساله است که می‌خواهد مرگ خودخواسته داشته باشد و‌سعی کردم سولات مختلفی را مطرح کنم.
موقتی‌ها متنی از الیاس کانتی و ترجمه بهروز قنبر حسینی از دیگر آثار دوره پنجم است. او در باره این اثر گفت: موقتی ها در یک ناکجاآباد است که سال مرگ آدم‌ها زمان تولد به عنوان نامشان به گردنشان آویزان می‌شود.
آدمی بنام ۵۰ تلاش می‌کند حقیقتی را کشف کند؛ الیاس کانتی نویسنده آلمانی به موضوع مرگ اشاره می‌کند و جامعه برگرفته از اجبار و دیکتاتوری را ترسیم می‌کند.

فرناز عقیلی درباره نمایشنامه جهیکا (دختر اهریمن) یادآور شد: این اثر روایت دختران جمشید شاه است و با خودم فکر کردم اگر اینبار قرار باشد قصه جمشید شاه از نگاه دخترانش روایت شود چه زاویه ای را می‌بینیم و از زاویه زنانه به این قصه نگاه و تلاش کردم از نشانه های جهان معاصر استفاده کنم که اثر با زندگی امروز ارتباط برقرار کند.