دکتر علی رفیعی، نویسنده و کارگردان پیشکسوت و پیش‌رو تئاتر ایران به مناسبت درگذشت آتیلا پسیانی بازیگر تئاتر، تلویزیون و سینما یادداشتی را منتشر کرد.

به گزارش گروه خبر سایت خانه تئاتر در یادداشت علی رفیعی آمده است:

«پیش از سال 57 هر بار به ایران می‌آمدم با دعوت دوستانم به کارگاه نمایش سری می‌زدم.
شیفتگی، علاقه‌مندی و عشق به تئاتر جوانی کوشا مرا مجذوب کرد. او آتیلا بود. آتیلا پسیانی که دیری نگذشت تبدیل به یکی از بهترین رفقای من شد.
در سفرهای بعدی من به ایران دیدار با او عادت شده بود.
پس از 57 که برای ماندن به ایران آمدم آتیلا کارگردانی پیشرو، خلاق و صاحب سبک شده بود. گروهش را داشت و می‌کوشید تا همواره جوانان را کشف و به دنیای حرفه‌ای وارد کند.
من با هر بار دیدن آثارش به وجد می‌آمدم.
آتیلا بی‌شک یکی از مؤثرترین کارگردانان جریان‌ساز تئاتر ایران است و خواهد ماند. به‌قدری او در ذهن من سمبل کار و زندگی بود که دوست نداشتم خبر منحوس بیماری‌اش را باور کنم. منتظر بودم تا پس از رخت بربستن پاندمی بازهم نامش بر صحنه‌ها به‌عنوان کارگردان و بازیگر بدرخشد.
همین‌که چندی پیش در سفر و از راه دور مشاهده کردم در مراسم بزرگداشت مقتدر بر روی صحنه آمد قلبم گرم شد.
پیغام داده بود دلتنگ است قرار شد از سفر که برگشتم او را ببینم. من برگشتم او به سفر رفت و حسرت آخرین دیدار بر دلمان ماند.
برای فاطمه، ستاره و خسرو عزیزم آروزی صبر می‌کنم.»

ندا آل‌طیب

سرانجام قهوه قجری را نوشید؛ قهوه‌ای که با زهر مرگ آمیخته بود.

نگاهی به اجرای ترکیبی”درانتظار گودو” اثر”ساموئل بکت “( با تغییر در چهار پنجم  متن و ژانر) به نویسندگی و کارگردانی”مازیار لرستانی”

* حسن پارسائی

نمایشنامه ” درانتظار گودو” اثر “ساموئل بکت ” اثری بسیار برجسته و منحصر به فرد است  که  جدی ترین  و مهم ترین نگره فلسفی و اجتماعی به ” پوچ  و بی معنا شدن  انسان  و شرایط اجتماعی و فلسفی دوران  معاصر” را دارد.

گرچه پرسوناژهای  این اثر را می شود هجو نمود، اما نگاه فلسفی و اجتماعی اثر هجوپذیر نیست؛ به همین دلیل الزامأ با هجو کردن کل اثر ، بخش های مهمی از محتوا و حتا شاکله اثر آسیب جدی می بیند؛ بنابراین،بهتر است حتا پرسوناژهای آن هم هجو نشوند، زیرا درخود اثر”تهی شدن ذهن و احساس  پرسوناژها و نهایتأ صفر شدنشان  مورد  تأکید، تحلیل و تأکید  قرار گرفته است؛ ضمن آن که نمایشنامه ” در انتظار گودو” اثر”ساموئل بکت” اساسأ یک “کمدی فلسفی مدرن” است.

نمایش” در انتظار گودو” به نویسندگی  و کارگردانی “مازیار لرستانی” و با بازی”افسراسدی”،”محمد آقامحمدی”،”مصطفی    فرهادمهر” ،”امیرعباس توفیقی”،”مهرزاد عسگری” و “آبتین جاوید” ترکیبی از”هجویه و سُخریه” است و نمی توان عنوان کمدی به آن اتلاق نمود،زیرا همه چیز براساس “ضایع بودن،   ضایع کردن و آمیختن ذهن و زبان به لُمپنیسم” پیش می رود. خبری از فلسفه یا حتا همان ” پوچ گرایی یا بهتر بگوییم پوچ شدن انسان  و زندگی  نیست: درعوض، ترانه های  لُری  و ترانه  معروف ” تفنگ دردت بجانم ” و … پخش می شود  و البته آدم های نمایش هم  با آهنگ بعضی از ترانه های  لُری  ارکستراسیون  محلی  صحنه   می رقصند  و های  و هوی شادیشان در تناقض با تم اصلی نمایشنامه ” بکت “، و حتا در تضاد با موقعیت خودشان قرار می گیرد.

اجرا به دلیل تأکید زیاد بر”سخریه” و ادا واطوارهای کودکانه    ظاهرأ تا حدی برای سرگرم کردن و خنداندن حداقلی کودکان مناسب است، نه برای نوجوانان و بزرگسالان.

در این اجرا سعی شده که با وارد کردن پرسوناژ”غلام سیاه” یا ” نوکر سیاه”، بخش هائی از اجرا به صورت  نمایش تخت حوضی پیش برود؛ این ترفند عاری  از منطق و صرفا ” من درآوردی”  و  شخصی است؛ چون مضمون اجرا  با محتوای خاص ” نمایش های تخت حوضی” کاملأ و از اساس مغایرت دارد؛ صمنأ آدم های  دیگری هم  به  اجرا اضافه  شده اند: ارکستر دو نفره  نوازندگان شامل یک کمانچه زن مرد و یک تنبک زن  خانم  به طور  زنده  در گوشه  صحنه  نوازندگی می کنند و اکثرأ  آهنگ های لُری  اجرا می کنند.

نویسنده در بروشور ادعا کرده که اجرای او یک”ساتیر”(!؟)   است.باید یادآور شد “ساتیر”  کارکردش استهزاء  و  مسخره نمودن و ریشخند کردن  یک  فرد  یا  گروه  و یا  یک طبقه اجتماعی و حتی مسخره کردن یک عقیده است : در حالی که در نمایشنامه ” در انتظار گودو” اثر ” ساموئل بکت” بن مایه اثر یک ” نگره فلسفی بسیار جدی و مهم ” است  که  اگر در ژانر کمدی بیان شود، فقط و صرفأ در ساختار ” کمدی ابُزرد فلسفی” می گنجد و بس؛ لذا مسخره کردن چنین نگره فلسفی مهمی همانا هجو کردن  ارزش ها  و به سخره کشیدن  خود نمایش و تئاتر تلقی می شود.

در اجرای “در انتظار گودو” به کارگردانی”مازیار لرستانی” لابلای حرف های  بی مهار  و  سرریزشونده  به  نام های  ” ولادیمیر پوتین” ، ” گربه نره”  و اصطلاحات ” ناتورالیزم و اکسپرسیونیزم اشاره می شود و البته از “دختر شیرازی” و ترانه اش هم یاد می کنند؛مضافأ این که نویسنده  متن (مازیا  لرستانی) با توهین به خود”ساموئل بکت”،”ویلیام   شکسپیر”، چخوف، برشت و… پا را از گلیم  خود  فراتر نهاده است: او نگاهش به ساختار نمایش ” نگاه ظرفی” است و این ظرف را با هرجنس و ناجنسی که خواسته پُرکرده:اشاراتی هم به تئاتر  آوانگارد و” ارحام صدر”  دارد  وعبارت  معروف ” صادق  هدایت” راهم بیان می کند:”گاهی در زندگی زخم هائی هستند که مثل خوره  روح  آدم را می خورند”  و نیز تأکیدی هم بر دیالوگ “بهمن مفید” در فیلم ” قیصر” دارد: ” ما گفتیم زدیم ، شمام بگید زدیم ، خوبیت نداره ” . حال باید پرسید که این ها چه ربطی به نمایشنامه و نمایش “درانتظار گودو” دارد؟

اجرا با رقص محلی لُری “ولادیمیر” و “استراگون” آغاز می شود.آن ها لباس محلی لُری به تن دارند و با لهجه لُری حرف می زنند،اما با همان اسامی نمایشنامه “بکت”،یعنی”ولادیمیر” و ” استراگون”  وارد صحنه می شوند(!؟)

میزانسن ها تکراری و کارگردانی اجرا  ضعیف است  بازی  های دو بازیگراصلی(محمد آقامحمدی و مصطفی فرهادمهر)   خوب و مناسب است. طراحی صحنه  تا حدی گمراه کننده  و حتا  مزاحم است. در کل  بیش از نصفی  از اجرا  به  لحاظ مضمون، تکراری  و  اضافی است.  پرسوناژ غلام  سیاه  و پرسوناژی هم که از اول تا آخر اجرا در انتهای صحنه با مو های پف کرده می ایستد  و ظاهرأ  نقش  درخت را  به عهده دارد ، هر دو اضافی  و کارکرد  دراماتیک ندارند. پرسوناژ مرد چاقی که در صحنه دامن می پوشد، قرینه نامناسبی برای  یکی از پرسوناژهای اصلی  نمایشنامه  “بکت” شده و ارتباط چندانی با  مضمون اجرای  فعلی هم  ندارد؛ ضمنأ استفاده از راوی  کاملأ بی ربط است.

اجرای ترکیبی (هجوآمیز و  ُسخریه محور)”در انتظار گودو” به نویسندگی و کارگردانی “مازیار لُرستانی” اجرائی شخصی و بی ربط به اثر “ساموئل بکت” است .این اجرا را می توان با اغماض  دررده ” کمدی سبک ”  قرار داد، اما حتا در این ژانر هم جوانان و بزرگسالان را نه می خنداند و نه سرگرم می کند.