تئاتر، زبانِ جهانیِ روح و وجدان بشری است/فقدان بزرگانی چون بیضایی

 خانه تئاتر در بیانیه ای به مناسبت هفته تئاتر، با تاکید بر اینکه تئاتر، زبانِ جهانیِ روح و وجدان بشری است یاد و خاطر بزرگان از دست رفته عرصه هنرهای نمایشی کشور چون استاد بهرام بیضایی را گرامی داشت. 

به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، متن بیانیه خانه تئاتر بدین شرح است:

در ابتدا کلمه بود و جز کلمه هیچ‌ نبود.

از آن دم که نخستین انسان، در برابرِ طوفانِ بودن و شدن ایستاد و با کلامِ خود، معنایِ بقا را فریاد زد و طنین فریادش در پهنه‌ی بی‌کران هستی پیچید تا بگوید: «من هستم»، نمایش زاده شد؛ نه به عنوان یک سرگرمی و تماشایِ گذرا، بلکه به عنوان تلاشی برایِ یافتنِ حقیقت در میانه‌یِ آشوبِ، به مثابه‌یِ نخستین تلاشِ انسان برایِ درکِ معنایِ بودن.

در این سرزمینِ کهن، نمایش از ابتدا با خون و خاک و اسطوره عجین بوده است. انسان ایرانی خود را در نمایشگانی می‌دید که در آن، مرز میانِ جهانِ زندگان و قلمروِ فرّهی، تنها به اندازه‌یِ یک پرده است. در حماسه‌های پهلوانی، به دنبالِ شکوهِ گمشده‌یِ خویش بود؛ در سوگِ سهراب، در جستجویِ معنایِ رنج بود، در نبرد‌های رستم، به گذر از آزمون‌های اخلاقی می‌اندیشید و در مرگ سیاوش برای پایمردی در حقانیت خون می‌گریست. نمایش در ایران، از طنینِ حماسیِ پهلوانان تا سوگِ سوزناکِ تعزیه‌خوانان، همواره بازخوانیِ نبردِ ابدی میانِ نظمِ آسمانی و آشوبِ زمینی بوده است. مردمان ایران با نمایش، سعی داشتند از میانِ ویرانه‌هایِ تاریخ، ستون‌هایِ حقیقت را دوباره بنا کنند.

اما این هنر جاودانه، تنها محدود به مرزهایِ این دیار نیست. زیرا که تئاتر، زبانِ جهانیِ روح و وجدان بشری است؛ زبانی که در آن، هیچ مرزی وجود ندارد. اکنون هنر نمایش، این میراثِ اساطیری، با میراثِ جهانیِ تئاتر در هم تنیده است. ما از تماشایِ تراژدی‌هایِ سوفوکل یاد گرفتیم که تقدیر، چگونه بر سرِ انسانِ شریف فرود می‌آید. با دیدن آثار اوریپید رنجِ انسانی را یافتیم. در درام‌هایِ عظیمِ شکسپیر، پیچیدگیِ روح انسان را کشف کردیم و آموختیم که چکونه کلمات می‌توانند امپراتوری‌ها را ویران کنند و قلب‌ها را به لرزه درآورند. ما با نگاهِ تیزِ برشت، صحنه را از یک مکانِ رؤیاپردازی، به میدانِ مبارزه برایِ بیداریِ آگاهی بدل کردیم؛ و با واقع‌گراییِ تلخِ آرتور میلر، آموختیم که قهرمان، لزوماً یک موجودِ فرابشری نیست، بلکه می‌تواند انسانی ساده در میانه‌یِ تلاطمِ یک جامعه‌یِ در حالِ فروپاشی باشد. از نظامِ دقیقِ استانیسلاوسکی و گروتفسکی در بازیگری تا جادویِ نور و سایه در تئاترهایِ مدرن، تئاتر همواره تلاش کرده است تا آن شکافِ باریک میانِ «آنچه هست» و «آنچه باید باشد» را پر کند. به همین دلیل است که می‌تواند همواره مرزِ میانِ خیال و واقعیت را جابجا کند.

 

تئاتر، در جوهرِ

خود «دیالوگ» است. تئاتر، هنرِ شنیدن است در جهانی که تنها به فریاد زدن عادت کرده. در دنیایِ امروز، جایی که تفاوت‌ها به شکاف تبدیل شده و گفتگو در انزوایِ خود گرفتار گشته، تئاتر، سفیرِ فرهنگِ اعتدال است. تئاتر به ما می‌آموزد که چگونه در میانه‌یِ تضادها، بنشینیم و گفتگو کنیم؛ چگونه از میانِ تفاوت‌هایِ عمیق، پلی از کلمات برایِ درکِ دیگری بنا کنیم. تئاتر، دیالوگِ میانِ «من» و «تو» است تا به «ما» برسیم.

امسال بزرگداشت صحنه‌یِ نمایش در ایران، با فقدانی عمیق روبروست. خانواده‌ی تئاتر با از دست دادنِ بهرام بیضایی، یکی از ستون‌هایِ بلندِ روایت‌گریِ این سرزمین، به سوگی دراماتیک و اسطوره‌ای نشسته است. او که با قلمِ جادویی‌اش، زبانِ کهنِ اساطیر را به کالبدِ مدرنِ تئاتر دمید؛ او می‌دانست که چگونه با کلمه، می‌توان بر تقدیرِ شوم پیروز شد و از دلِ تاریک‌ترینِ افسانه‌ها و اسطوره‌ها، نورِ حقیقت را بیرون کشید. بیضایی اکنون به جمع همان اسطوره‌هایی که خلق کرد، پیوسته است. جای خالیِ او در میانه‌یِ دیالوگ‌هایِ ما، همواره احساس خواهد شد. اما پژواکِ کلماتش، در تاریک‌ترینِ لحظات، همچون فانوسی در میانه‌یِ طوفان، راه را به ما نشان خواهد داد. او رفت، اما روایتِ او، هرگز به پایان نمی‌رسد.

و اما امروز، در این روزگارِ دشوار و پر هیاهو که تفاوت‌ها به شکاف‌هایِ عمیق بدل شده‌اند. تلاطم‌های بی‌شمار و بی‌امان اجتماعی موجب شده‌اند تا شنیدن، دشوارترین هنرِ ممکن باشد. در زمانی که دیوارها بلندتر از همیشه گشته‌اند و سکوت، به تنها راه گریز و گزیر انسان از حقیقت بدل گشته است، تئاتر دیگر یک انتخاب نیست؛ ضرورتی برای بقاست. زیرا که تئاتر، هنرِ گفتگو است. تئاتر، در ذاتِ خود، نوعی مبارزه با تک‌صدایی و در تضاد با انحصارطلبی است. تئاتر به ما می‌آموزد که چگونه در میانه‌یِ تضادها، بنشینیم و با دیگری روبرو شویم. تئاتر، سفیرِ فرهنگِ اعتدال است؛ چرا که در صحنه، هیچ صدایی بدونِ شنیده شدنِ دیگری، معنا نمی‌یابد. تئاتر، به ما یاد می‌دهد که چگونه از میانِ لایه‌هایِ دشمنی و سوءتفاهم، پُل‌هایِ گفتگو بنا کنیم. در دنیایی که می‌خواهد ما را به انزوا و نفرت و سکوت وادارد، تئاتر فریاد می‌زند: «بیا و گفتگو کن! بیا و در آینه‌یِ دیگری، خود را بازشناس!»

در هفته‌ی بزرگداشت تئاتر، ما بر این صحنه‌یِ مقدس بوسه می‌زنیم و درود می‌فرستیم بر تمامِ آن کسانی که با کلام و گفتگو در نبردِ دائمی با جهل و سکوت حضور دارند. درود بر تمامِ هنرمندانی که در میانه‌یِ سختی‌ها، به جایِ دیوار ساختن، «دیالوگ» می‌سازند. تئاتر، میراثِ جاویدانِ روحِ ما و راهِ ما به سویِ گفتگو و حقیقت است.

هفته‌ی بزرگداشت تئاتر، مبارک باد!

متن بیانیه از: دکتر رضا دادویی

به مناسبت سالروز تولد حمید سمندریان؛ کارگردان شاخص و جریان‌ساز تئاتر

زنده‌یاد حمید سمندریان کارگردان و مدرس تئاتر، پایه‌گذار آموزش سیستماتیک بازیگری در ایران بود، او انگیزه‌های درونی را محور بازی قرار می‌داد و از بازیگران می‌خواست شخصیت‌ها را زندگی کنند.

به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، زنده‌یاد حمید سمندریان یکی از تأثیرگذارترین و پیشروترین چهره‌های تئاتر معاصر ایران بود؛ کارگردان، مدرس، مترجم و نظریه‌پردازی که نقش مهمی در گسترش تئاتر مدرن و تربیت نسل تازه‌ای از بازیگران، نویسندگان و کارگردانان ایرانی داشت و بسیاری از از بازیگران، کارگردانان و استادان هنرهای نمایشی او را «استاد» و «پایه‌گذار آموزش سیستماتیک بازیگری» در ایران می‌دانند.

سمندریان متولد نهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۱۰ در تهران بود، علاقه‌ او به تئاتر از نوجوانی آغاز شد و این هنر را همزمان با تحصیل در دبیرستان، از کلاس‌های تئاتر و هنرپیشگی حسین خیرخواه، شباویز و نصرت کریمی که زیر نظر عبدالحسین نوشین مدیریت می‌شد، آغاز کرد. سمندریان همچنین ویولن می‌نواخت و از شاگردان محمود ذوالفنون برادر بزرگتر جلال ذوالفنون، بود.

 

سمندریان درباره این دوران و گرایشش به تئاتر بیان کرده است: «من از اول با خودم شرط کرده بودم هر طوری شده تئاتری بشوم. حتی این‌جا شاگرد ویولن آقای ذوالفنون بودم. وقتی ایشان می‌دید من کلاس حسین خیرخواه هم می‌روم، به من می‌گفت برو آن‌جا. این‌جا توی کلاس ویولن وقتت تلف می‌شود. می‌گفت من نمی‌خواهم روی علاقه‌ات حرف بزنم اما این پرش «آرشه» که به تو گفتم، باید یک هفته وقت بگذاری تا خوب یاد بگیری. نیا این‌جا و وقتت را تلف نکن. من هم آمدم خانه و یک شب گریه کردم و دیگر نرفتم. رفتم کلاس حسین خیرخواه. تئاتر را ترجیح دادم.»

سمندریان پس از دبیرستان به اروپا سفر کرد و در آلمان دوره مهندسی شوفاژ سانترال را در دانشگاه صنعتی برلین گذراند اما پس از آن به کنسرواتور عالی موسیقی و دانشگاه هنرهای زیبای هامبورگ رفت. برخورد با تئاتر چنان جذبش کرد که مجالی برای موسیقی نمی‌گذاشت و به همین خاطر موسیقی را کنار گذاشت. او در کلاس‌های مکس راینهارت شرکت کرد و پس از آن به مؤسسه ادوارد مارکس پیوست تا تئاتر را جدی‌تر بیاموزد. سمندریان طی ۶ سال تحت آموزش ادوارد مارکس یکی از استادان برجسته تئاتر، اصول و مبانی کارگردانی و بازیگری را آموخت و همزمان در آلمان به صورت حرفه‌ای مشغول به کار شد.

سمندریان پس از پایان این دوره به دعوت اداره هنرهای نمایشی دراماتیک اداره کل هنرهای زیبای ایران به کشور برگشت. او پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۳۸، تلاشش را برای ایجاد یک نظام آموزشی حرفه‌ای در تئاتر آغاز کرد؛ رویکردی که در آن روزگار بسیار تازه و ضروری بود.

پس از اینکه تلویزیون راه خود را به خانه‌ها باز کرد، برنامه‌ای تلویزیونی به تیم او سفارش داده شد که سمندریان از این سفارش خشنود نبود. به این ترتیب، نخستین کار سمندریان تله‌تئاتر «جراحی پلاستیک» نوشته پیر فراری بود که سال ۱۳۴۰ برای تلویزیون ملی ایران (ثابت پاسال) کارگردانی کرد. یک سال بعد او و تیمش در اداره هنرهای دراماتیک سالن ۵۰ تا ۶۰ نفری درست کردند که چند برنامه نمایشی در آن اجرا شد. سمندریان نخستین اثر خود؛ نمایشنامه «دوزخ یا در بسته» نوشته ژان پل سارتر را در همین تالار نوبنیاد روی صحنه برد و کار نمایش را پیوسته ادامه داد. همچنین با همکاری مهدی فروغ به تأسیس هنرستان آزاد هنرهای دراماتیک که وابسته به هنرهای زیبای کل کشور بود دست زد.

پس از آن سمندریان به دعوت مهندس هوشنگ، مهدی برکشلی و با همکاری مهدی نامدار دانشکده تئاتر دانشگاه تهران را بنیان گذاشتند و سال ۱۳۴۸ تدریس در دانشکده هنرهای زیبا را آغاز کرد. در نیمه نخست دهه ۱۳۷۰ به پیشنهاد عباس لطفیان سرگزی، ناصر باباشاهی رئیس دانشکده هنر و معماری دانشگاه تهران از سمندریان دعوت کرد تا گروه نمایش این دانشکده را راه‌اندازی کند و بدین ترتیب سمندریان پایه و اساس این گروه را گذاشت. این هنرمند سال ۱۳۷۳ به تأسیس آموزشگاه بازیگری سمندریان دست زد که هنرجویان بسیاری از آنجا دانش‌آموخته شدند و به عرصه حرفه‌ای هنر وارد شدند.

فعالیت حرفه‌ای

فعالیت سمندریان بسیار گسترده بود و می‌توان آن را در چند محور دسته‌بندی کرد؛ کارگردانی تئاتر؛ سمندریان آثار متعددی را از نویسندگان برجسته جهان از جمله «مرده‌های بی‌کفن و دفن» از ژان پل سارتر، «نگاهی از پل» از آرتور میلر، «اشباح» از هنریک ایبسن، «کرگدن» از اوژن یونسکو، «ازدواج آقای می‌سی‌سی‌پی»، «ملاقات بانوی سالخورده» از فردریش دورنمات، «دایره گچی قفقازی» از برتولت برشت را روی صحنه برد. انتخاب این متون نشان‌دهنده علاقه او به مسائل فلسفی و اجتماعی، نقد ساختارهای قدرت، بحران انسان مدرن و پوچی و تنهایی در جهان معاصر بود.

آموزش و تربیت نسل تازه مهم‌ترین میراث سمندریان در عرصه آموزش است؛ او سال‌ها در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، کلاس‌های آزاد بازیگری و کارگردانی و کارگاه‌های خصوصی تدریس کرد و چهره‌های برجسته‌ای همچون عزت‌الله انتظامی، پرویز پرستویی، رضا کیانیان، مهدی هاشمی و پانته‌آ پناهی‌ها و بسیاری دیگر را آموزش داد.

کارگردان «ملاقات بانوی سالخورده» از بازیگران می‌خواست شخصیت‌ها را زندگی کنند

سمندریان مترجم آثاری مهم از نویسندگان اروپایی بود و با ترجمه‌های دقیق و روانش کمک کرد تا متون حرفه‌ای وارد جریان تئاتر ایران شوند. تأسیس کلاس‌ها و مؤسسه‌های آموزشی از مهم‌ترین حرکت‌های او برای نهادینه کردن استانداردهای بین‌المللی در هنر نمایش بود.

سمندریان در طول عمر خود جوایز متعدد از جمله جایزه سینمای ایران، تقدیرهای جشنواره فجر و عنوان‌های افتخاری بسیاری دریافت کرد. او در سال ۱۳۸۹ نیز نشان افتخار فرهنگی دریافت کرد. سمندریان تا پایان عمر همچنان به آموزش و کارگردانی مشغول بود. او ۲۲ تیرماه ۱۳۹۱ به دلیل سرطان کبد در منزل خود درگذشت. درگذشت او واکنش گسترده‌ای در جامعه هنری ایران برانگیخت و بسیاری از او به عنوان «پدر تئاتر مدرن ایران» یاد کردند. آکادمی حمید سمندریان پس از درگذشت او توسط پسرش به کار ادامه داد.

 

مهم‌ترین ویژگی‌های آثار سمندریان

سمندریان نه‌ فقط یک کارگردان توانمند بلکه یک معلم بزرگ، مترجم معتبر و پیشگام تئاتر ایران بود. سهم او در آموزش و تربیت نسل‌های متعدد بازیگر، کارگردان و نویسنده، نقش کم‌نظیری در ارتقای تئاتر کشور داشته است. میراث او همچنان در فضای آموزش بازیگری و سالن‌های تئاتر ایران حضور دارد.

سمندریان از برجسته‌ترین کارگردانان تئاتر ایران بود که آثارش نقش مهمی در شکل‌گیری تئاتر مدرن کشور داشت. او با بهره‌گیری از آموزش‌های آکادمیک اروپایی و شناخت عمیق از ادبیات نمایشی جهان، شیوه‌ای منسجم، تحلیلی و حرفه‌ای را در صحنه‌های تئاتر ایران تثبیت کرد. آثار او نه‌ تنها اجراهایی هنری بلکه نمونه‌هایی آموزشی و الگوهایی استاندارد برای تئاتر حرفه‌ای محسوب می‌شوند.

آثار سمندریان نمونه‌ای از تئاتر اندیشمند، منضبط و مبتنی بر تحلیل عمیق هستند. سبک کار او را پلی میان سنت تئاتر کلاسیک اروپا و نیازهای صحنه ایرانی می‌دانند. وفاداری و پایبندی دقیق و کامل به متن نمایشی یکی از بارزترین ویژگی‌های آثار سمندریان بود؛ او معتقد بود کارگردان باید پیش از هر گونه تغییر یا تفسیر، متن را عمیقاً درک کند. بنابراین دیالوگ‌ها با دقت حفظ می‌شدند و ساختار دراماتیک دست‌کاری نمی‌شد.

همچنین تفسیرهای سمندریان از آثار، بر اساس تحلیل علمی متن انجام می‌گرفت نه سلیقه شخصی. این رویکرد باعث می‌شد اجراهای او منسجم، منطقی و قابل تحلیل باشند. سمندریان تحلیل روان‌شناختی شخصیت‌ها را در اجرای آثارش مدنظر قرار می‌داد؛ او در کار با بازیگران تأکید ویژه‌ای بر تحلیل شخصیت داشت و پیشینه روانی و اجتماعی شخصیت‌ها را بررسی می‌کرد.

سمندریان انگیزه‌های درونی را محور بازی قرار می‌داد. از بازیگران می‌خواست شخصیت را «زندگی کنند» نه اینکه صرفاً آن را اجرا کنند که این روش باعث خلق شخصیت‌هایی عمیق، باورپذیر و چندلایه می‌شد. او بر تمرین‌های منظم و طولانی تاکید داشت و آثار سمندریان نتیجه تمرین‌های فشرده و منظم بود.

تحلیل جمعی متن، تمرین‌های بدنی و بیانی، تکرار دقیق میزانسن‌ها، توجه به ریتم و مکث‌ها ویژگی‌های این تمرین‌ها بود، سمندریان معتقد بود کیفیت اجرا نتیجه انضباط و تمرین مستمر است، نه الهام لحظه‌ای. همچنین در آثار او طراحی صحنه معمولاً ساده اما دقیق در خدمت متن و فاقد تجملات اضافی بود. سمندریان اعتقاد داشت صحنه باید مکمل بازیگر و متن باشد نه اینکه توجه را از آنها منحرف کند.

سمندریان توجه خاصی به وضوح بیان درست، ادا کردن واژه‌ها و ریتم دیالوگ‌ها داشت. او زبان را ابزار اصلی انتقال معنا می‌دانست و معتقد بود بازیگر باید بر صدا و بیان خود تسلط کامل داشته باشد. بسیاری از آثار او جنبه آموزشی داشتند. اجراهایش نه‌ تنها برای مخاطب بلکه برای دانشجویان تئاتر نیز کلاس درسی عملی محسوب می‌شدند. او از صحنه تئاتر به‌ عنوان فضایی برای تربیت نسل تازه استفاده می‌کرد.

یکی از ویژگی‌های شاخص آثار او، نظم و حرفه‌ای بودن گروه اجرایی؛ احترام به زمان تمرین و تعهد به گروه بود و این فرهنگ کاری بعدها به شاگردانش منتقل شد و بر فضای تئاتر ایران تأثیر گذاشت.

 

نظر هنرمندان مختلف درباره حمید سمندریان

حمید سمندریان همسر زنده‌یاد هما روستا یکی از مهم‌ترین چهره‌های تئاتر ایران، نه ‌تنها به‌ واسطه آثار و اجراهایش بلکه به ‌سبب نقش بنیادینش در آموزش و تربیت هنرمندان نسل‌های مختلف، جایگاهی خاص و ویژه در هنر نمایش ایران دارد. هنرمندان هم‌عصر او باور دارند که سمندریان با آوردن متون و روش‌های اروپایی، یکی از پیشگامان تثبیت تئاتر مدرن در ایران بود.

شاگردان سمندریان، او فراتر از یک کارگردان بزرگ، «نظام آموزشی» تازه‌ای را در تئاتر ایران بنیان گذاشت؛ نظامی که بر تحلیل، نظم، احترام به متن، و آگاهی از نقش استوار بود. او معلمی بود که نه‌ فقط بازیگران بلکه جریان فکری و اجرایی تئاتر ایران را متحول کرد. میراث او در سبک کاری شاگردانش و در استانداردهای حرفه‌ای امروز تئاتر ایران همچنان زنده است.

بسیاری معتقدند صحنه‌های سمندریان از متانت، انسجام و تحلیل عمیق برخوردار بودند و او از معدود کارگردانانی بود که هر حرکت، ریتم و مکث را با هدفی دقیق طراحی می‌کرد. همه شاگردان او اشاره کرده‌اند که سخت‌گیری‌اش همراه با مهربانی و ایمان واقعی به هنر و هنرجو بود.

زنده‌یاد عزت‌الله انتظامی بازیگر و کارگردان تئاتر، سینما و تلویزیون همواره از سمندریان به‌ عنوان «مردی دقیق، آرام و عمیق در کارگردانی» یاد می‌کرد. او معتقد بود که سمندریان یکی از نخستین کسانی بود که نگاه علمی و دانشگاهی را وارد تمرین تئاتر ایران کرد.

زنده‌یاد داوود رشیدی بازیگر، کارگردان و مترجم، نقش سمندریان را در آشنایی تئاتر ایران با جریان‌های مدرن اروپا بی‌بدیل می‌دانست و معتقد بود که سمندریان در کنار خودش و چند نفر دیگر، «پایه‌گذار رویکرد نوین به متن و بازیگری» بوده است.

پرویز پرستویی بازیگر پیشکسوت نیز بارها بیان کرده است: «آنچه امروز در بازیگری بلدم، از کلاس‌های استاد سمندریان آموخته‌ام.» پرستویی تأکید کرده است که سمندریان بیش از هر چیز نظم، صداقت و تعهد را آموزش می‌داد.

رضا کیانیان بازیگر پیشکسوت آموزش‌های سمندریان را «سیستمی و عمیق» توصیف کرده و گفته است: «وقتی به کلاس او می‌رفتی، نه‌ فقط بازیگری، بلکه نگاه به زندگی را یاد می‌گرفتی.»

قطب‌الدین صادقی، سمندریان را «مروج فرهنگ حرفه‌ای‌گری» می‌دانست؛ کسی که نظم، دقت و تحلیل‌گری را وارد جریان تئاتر کرد.

نامگذاری یکی از سالن‌های تماشاخانه ایران‌شهر به نام سمندریان

سالن شماره دو تماشاخانه ایران‌شهر در مجاورت خانه هنرمندان ایران، هشتم اسفند ۱۳۸۸ و با همت معاونت اجتماعی شهرداری تهران و با حضور محمدباقر قالیباف شهردار وقت تهران، به نام حمید سمندریان نامگذاری شد.

امین اشرفی مدیر تماشاخانه ایران‌شهر امروز (نهم اردیبهشت ماه) با نگارش یادداشتی زادروز هنرمند فقید حمید سمندریان را گرامی داشته است.

در این یادداشت آمده است: «زادروز حمید سمندریان فرصتی است برای درنگ دوباره بر میراث مردی که حضورش هنوز در تئاتر ایران تنفس می‌شود. سمندریان هنرمندی بود که معنای جدیت، دقت و اندیشه‌ورزی را به صحنه نمایش بخشید.

حمید سمندریان بیش از آنکه یک کارگردان برجسته باشد، بنیان‌گذار نوعی نگاه تازه به تمرین، اجرا و آموزش در تئاتر ایران بود. او با آوردن شیوه‌های نوین بازیگری و کارگردانی، و با تأکید بر انضباط حرفه‌ای و تحلیل درست متن، نسلی را تربیت کرد که بعدها ستون‌های اصلی تئاتر امروز شدند. نگاه دقیق و انسانی او به هنر نمایش، کیفیتی ساخت که همچنان معیار سنجش بسیاری از هنرمندان جوان است.

تماشاخانه ایران‌شهر که یکی از سالن‌های خود را به نام استاد سمندریان مزین کرده، خود را وارث این مسیر می‌داند؛ مسیری که بر اندیشه، وجدان حرفه‌ای و احترام عمیق به هنر نمایش بنا شده است. ما امروز با افتخار یاد او را پاس می‌داریم و باور داریم که تئاتر ایران بیش از هر زمان دیگری به روح جستجوگر، دقت، انسانیت و درک هنری او نیازمند است. یادش روشن و نامش ماندگار.»/ایرنا

 

 

 

برگزاری جلسه بازرسین خانه تئاتر/ تاکید بر بروزرسانی آیین نامه‌ها

جلسه بازرسین خانه تئاتر با حضور نمایندگان ۱۲ انجمن و بازرسین خانه تئاتر برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، جلسه بازرسین انجمن‌های خانه تئاتر با بازرسین خانه در سال ۱۴۰۵ برگزار شد.مهدی قلعه بازرس خانه تئاتر درباره جزئیات این جلسه توضیح داد: مهمترین مسئله مطرح شده در این جلسه یکسان سازی آیین نامه انجمن ها بود. مقرر شد این آیین نامه ها با اساسنامه خانه تئاتر مطابقت داده شده و در صورت مغایرت اعلام شود تا بتوان آنچه مربوط به این اساسنامه است یکسان سازی و موارد مربوط به انجمن ها تخصصی بررسی شود.
وی با بیان اینکه این جلسات ادامه دارد یادآور شد: در این جلسه همچنین مقرر شد در آیین نامه انتخابات خانه تئاتر، انجمن‌ها پیشنهادات خود را مطرح کنند و اگر مشکلی در روند انتخابات وجود دارد پیشنهادات به هیات مدیره مرکزی منتقل شود.
بازرس خانه تئاتر تاکید کرد: مشکلات سخت افزاری داشتیم که مدیرعامل در ۱۵ دقیقه حضور در جلسه برای حل این مسائل قول مساعد داد. بخشی از این مشکلات مربوط به بارگذاری مدارک انجمن‌ها بود. این امیدواری وجود دارد تا پایان شهریور مشکلات این بخش حل شود.
قلعه عنوان کرد: قرار شد آموزش‌هایی را در زمینه بازرسی داشته باشیم و بازرسین انجمن ها روی آیین نامه‌ها و اساسنامه های انجمن خود اشراف داشته باشند و آموزش ها را ادامه دهیم و حتی اگر نیاز بود از حضور وکلا استفاده شود.
وی گفت: پیشنهاداتی از طرف انجمن های خانه تئاتر شد که جلسات مجازی ادامه یابد و مصوب شد بازرسین هر ماه یکبار جلسه داشته باشند. بازرسین ۱۲ انجمن در این جلسه که از ساعت ۱۶ تا ۱۹ برگزار شد حضور داشتند و مقرر شد اطلاع رسانی به دوستان غایب انجام شود.

اطلاعیه خانه تئاتر درباره بروزرسانی تغییرات ثبت شرکت‌ها

مدیرعامل و هیات مدیره خانه تئاتر در راستای بروزرسانی اطلاعات این خانه، اقدامات لازم را به سرانجام رساند.
به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، با ورود به هیات مدیره جدید، اقدام برای بروزرسانی ساختار خانه تئاتر اتفاق افتاد.


این اقدام با همراهی هیات مدیره و بخش حقوقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام شد.


جزییات تغییرات مدیرعامل، هیات مدیره در دوره قبل بر این اساس در ثبت شرکتها ثبت شده و اطلاعات مربوطه به صورت قانونی بروز شده است.

اهالی تئاتر و سینما در «شب همدلی» به دیدار مردم آسیب دیده از جنگ رفتند

برنامه «شب همدلی» با همکاری خانه سینما، خانه تئاتر ، خانه موسیقی با حضور کودکان و خانواده‌های آسیب دیده جنگ اخیر، شب گذشته ۵ اردیبهشت در هتل لاله برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، در این برنامه سه نمایش عروسکی توسط انجمن نمایشگران عروسکی، هنرمندان انجمن کودک و نوجوان و انجمن نمایشگران خیابانی خانه تئاتر اجرا شد که سرپرستی آن را ستاره اسکندری برعهده داشت.

در بخش موسیقی؛ گروه آذری وحید اسداللهی وگروه موسیقی دی بند قطعاتی را اجرا کردند و فضای شاد و مفرحی را برای هموطنان آسیب دیده بوجود آوردند.علاوه بر اجرای نمایش و موسیقی، هنرمندان سینما و تئاتری که در این مراسم حضور داشتند با خانواده‌های آسیب دیده صمیمانه گفتگو کردند و با آنها عکس یادگاری گرفتند.

کودکان نیز استقبال بسیارخوبی از این برنامه داشتند و با عروسک‌ها عکس‌های یادگاری گرفتند .در انتهای این برنامه با اهداء لوح تقدیر از گروه‌های موسیقی تقدیرشد؛ حمیدرضا نوربخش به روی سن آمد و گفت: وحید اسدالهی جزء مفاخر کشور ما است، از ابتدا پای کار بودند و به محض پیشنهاد حضور در این مراسم با آغوش باز پذیرفتند.

از هنرمندانی که امشب در جمع ما هستند تشکر ویژه می‌کنم امیدوارم ایران عزیزمان سربلند و مردم عزیزش سرافراز باشند. علی روئین تن کارگردان سینما نیز به روی سن آمد و خطاب به آسیب دیدگان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه کشورمان، گفت: ایران چشم ما است و چشم ما خانه شماست.

امروز ما نیاز به همدلی داریم زیرا با کسانی مواجه هستیم که در خارج از کشور وطن خود را می‌فروشند و در داخل کشور نیز به دنبال دلسرد کردن مردم هستند.وی با اشاره به اجرای برنامه‌های مشترک خانه سینما، خانه تئاتر و خانه موسیقی ، ادامه داد: اجرای این برنامه‌ها نشان داد هنرمندان مانند سایر اقشار جامعه کنار مردم هستند و ثابت کردند که جانشان به جان ایران و مردم ایران گره خورده است.در این برنامه همچنین توسط هلال احمر مسابقه ای برای کودکان آسیب دیده جنگ برگزار و جوایزی به آنها اهدا شد.

علیرضاشجاع نوری، هادی حجازی فر، روح الله حجازی، مهران غفوریان، عاطفه رضوی، بهناز جعفری،مهراوه شریفی نیا، لاله اسکندری،سید جواد هاشمی،علی اوسیوند، کوروش سلیمانی، سجاد بابایی، مونا زندی، سیاوش چراغی پور، وحید آقاپور، فرزین محدث، مینو شریفی،الهام نامی ، نادر فوقانی ( رئیس انجمن عکاسان سینما)، علیرضا حسینی دبیر هیات رئیسه خانه سینما،امیرپدرام طاهریان، حمیدرضا عاطفی، امیرعباس ستایشگر (اعضاء هیات مدیره خانه موسیقی) ، محمد وفایی رئیس هیات مدیره انجمن روابط عمومی خانه تاتر، علی علیایی نژاد رئیس هیات مدیره انجمن حرکت ، مازیلا نوری شاد رئیس هیات مدیره انجمن عروسکی، جمعی از اعضای انجمن بازیگران و کارگردانان خانه تئاتر از جمله افرادی بودند که در این برنامه حضور داشتند.در این مراسم از سید مرتضی روحانی شهردار منطقه ۶ و محمدرضا کارچی مشاور شهردار منطقه ۶ نیز تشکر شد.

همایون اسعدیان مدیرعامل خانه سینما، علیرضا نوربخش مدیرعامل خانه موسیقی و علیرضا گیلوری مدیرعامل خانه تئاتر از همکاری صمیمانه مدیریت و کارکنان مجموعه هتل لاله تشکر و قدردانی کردند.لازم به ذکر است، اجرای این برنامه بر عهده ستاد همیاری خانه سینما ( با مسئولیت آناهید آباد) است و قرار است به شکل‌های مختلف ادامه داشته باشد.

عکس از کورش جوان

عضو فعال خانه تئاتر مدیرکل هنرهای نمایشی شد

در حکمی از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، اتابک پور نادری به سمت مدیر کل هنرهای نمایشی این وزارتخانه منصوب شد.
به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر از معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آیین تودیع و معارفه مدیران کل هنرهای نمایشی کشور، عصر امروز شنبه پنجم اردیبهشت ماه با حضور مهدی شفیعی، معاون امور هنری وزیر، احمد حسین فتایی، مشاور اجرایی، مدیران کل ستادی معاونت، رییس انجمن هنرهای نمایشی، مدیر عامل خانه تئاتر، رییس تئاتر شهر و تالار هنر و حسین مسافر آستانه از هنرمندان پیشکسوت تئاتر کشور برگزار شد.

در این مراسم اتابک پور نادری با پیشنهاد معاون امور هنری و حکم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به سمت مدیر کل هنرهای نمایشی کشور منصوب شد.

در بخشی از حکم اهدایی سید عباس صالحی آمده است:

نظر به تجربیات، توان و تعهد جنابعالی در عرصه هنرهای نمایشی و بنا بر پیشنهاد معاون محترم امور هنری به موجب این حکم به سمت « مدیر کل هنرهای نمایشی » منصوب می شوید. انتظار می رود با استفاده از تمامی ظرفیت های موجود در وزارت خانه، برنامه ریزی، و کوشش مجدانه و تعامل سازنده با هنرمندان هنرهای نمایشی، گام های موثری در توسعه کمی و کیفی هنرهای نمایشی بردارید.

اتابک پور نادری، کارگردان و بازیگر تئاتر، تلویزیون و سینما، از مدیران باسابقه و فعالان شناخته‌شده تئاتر کشور است. او پیش از این، سمت‌هایی چون سرپرستی اداره‌کل هنرهای نمایشی، مدیریت مجموعه تئاتر شهر، مدیریت تماشاخانه سنگلج، مدیریت امور استان‌های اداره‌کل هنرهای نمایشی و دبیری و داوری جشنواره‌های متعدد را برعهده داشته است.

وی متولد ۱۳۴۹، فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۶۴ با تئاتر دانش‌آموزی آغاز کرد و پس از کسب تجربه بازی، در سال ۱۳۶۹ نویسندگی و کارگردانی در حوزه تئاتر را نیز به کارنامه هنری خود افزود؛ از جمله کارگردانی نمایش «دپوتات» که در سال‌های ۱۳۹۷-۱۳۹۶ در تهران، تبریز و زادگاهش اردبیل به روی صحنه برد و تماشاچیان بسیاری را پای اجرا نشاند.

نادری از سال ۱۳۷۳ تاکنون به صورت حرفه‌ای در عرصه تلویزیون نیز فعالیت دارد و اغلب مردم او را با سریال «در پناه تو» به کارگردانی حمید لبخنده به خاطر سپردند تا اینکه با حضور در «لژیونر»، «گاندو» و «بچه مهندس» به چهره آشناتری برای مخاطبان تلویزیون بدل شد.

نادری سال ۱۳۷۷ با فیلم سینمایی «هیوا» به کارگردانی رسول ملاقلی‌پور نخستین تجربه سینمایی خود را کسب کرد و سپس با بازی در خانه پدری، چشم عقاب، ترنج، متولد ماه مهر و عشق فیلم را به سابقه خود افزود. شورای ارزشیابی هنرمندان، نویسندگان و شاعران کشور با بررسی سوابق و فعالیت‌های اتابک نادری، بازیگر و کارگردان تئاتر گواهینامه درجه یک هنری در رشته هنرهای نمایشی را به او اعطا کرد.

تأسیس اداره برنامه‌های نمایشی استان و مرکز آموزش تئاتر در اردبیل، مدیریت هماهنگی تئاتر استان‌های اداره کل هنرهای نمایشی، بازسازی و احیای تماشاخانه سنگلج و تئاترشهر از جمله خدمات او برای تئاتر بوده و پژوهش، تدوین و تألیف کتاب «سیر نمایش در اردبیل» (مروری بر تاریخچه تئاتر، سینما و نمایش در اردبیل)، نگارش مروری بر تاریخچه تماشاخانه سنگلج، گردآوری و چاپ مجموعه کارت پستال‌های «صحنه‌های ماندگار» شامل عکس‌های قدیمی هنرمندان و نمایش‌های سنگلج، تنظیم و چاپ تقویم اختصاصی تئاتر سنگلج و تئاتر شهر، تألیف «تئاتر به زبان ساده» ‏ و تدوین «آموزش مقدماتی تئاتر» از فعالیت‌های مکتوب نادری است.

پیش از این و از تیر ماه 1404 رضا مردانی عهده دار این سمت بود که امروز از زحمات وی در دوره مدیریت هنرهای نمایشی کشور تجلیل و تقدیر شد.

بررسی مسئله معیشت اعضای خانه تئاتر در دیدار مدیرعامل و روسای هیات‌های انجمن‌ها و‌کانون‌ها

مدیرعامل خانه تئاتر و روسای هیات های انجمن‌ها و کانون‌های خانه مسائل اعضا از جمله مشکلات معیشتی را بررسی کردند.
به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، دیدار اعضای هیات مدیره‌های انجمن‌ها و کانون‌های ۱۷ گانه خانه تئاتر با علیرضا گیلوری مدیرعامل برگزار شد.
گیلوری در ابتدای این جلسه گزارشی از اقدامات انجام شده درباره مسائل مختلف از جمله پیگیری بازداشتی های دی ماه و اقدامات مربوط به وضعیت اعضا در جنگ تحمیلی سوم ارائه شد.
همچنین در این دیدار درباره اتفاقات اخیر کشور گفت وگو شد.


بررسی مشکلات فعلی هنرمندان و ارائه راهکار برای برون رفت از این مسائل از دیگر بخش‌های این دیدار بود.

بیمه هنرمندان، بزرگداشت هفته تئاتر، مشکلات گروه های اجرایی از جمله مسائلی بود که به طور جدی مورد بررسی قرار گرفت.

انتشار فراخوان عضوگیری انجمن منتقدان، نویسندگان و پژوهشگران تئاتر

انجمن منتقدان، نویسندگان و پژوهشگران تئاتر، مطابق با اساسنامه خود، عضو جدید می‌پذیرد.
به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، آغاز پذیرش مدارک متقاضیان از پنجم تا دهم اردیبهشت سال جاری است و تمدید نخواهد شد. پس از پذیرش مدارک متقاضیان عضویت، هیأت مدیره انجمن حداکثر تا نیمه خرداد سال جاری پرونده‌ها را بررسی و نتایج را به متقاضیان اعلام می‌کند.
تمامی منتقدان، نویسندگان، پژوهشگران و فعالان رسانه‌ای در رسانه‌های برخط یا غیربرخط که در زمینه تهیه و انتشار خبر، گزارش، یادداشت، ترجمه، پژوهش و نقد در حوزه تئاترفعال هستند، با طی مراحل لازم در زمان مقرر و در صورت دارا بودن شرايط عمومی زیر، مي‌توانند به عضويت وابسته اين انجمن صنفي درآيند:
۱- دارا بودن تابعيت ايران.
۲- برخورداری از حداقل پنج سال سابقه کار مداوم و حداقل چهار اثر منتشر شده در هر سال برای فعالان رسانه‌ای حوزه تئاتر یا سه اثر پژوهشی برای پژوهشگران حوزه تئاتر.(فقط کپی آثار متقاضی و سندِ سال انتشار اثر مد نظر است؛ از ارسال نسخه کامل نشریات خودداری شود.)
دیگر مدارک لازم: کپی تمام صفحات شناسنامه، کپی کارت ملی، کپی آخرین مدرک تحصیلی، چهار قطعه عکس ۳در۴، رزومه شخصی و حرفه‌ای(به صورت تایپ شده)، ارائه فرم درخواست عضویت(که در ادامه این فراخوان آمده است.)
۳- قبول و تعهد اجراي مقررات اساسنامه و مصوبات قانونی اركان انجمن صنفی و پذیرش نتایج آنها.
۴- عدم عضویت در سایر انجمن‌های صنفی استانی یا سراسری و انجمن‌ها وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یا انجمن هنرهای نمایشی که در زمینه‌های مشابه و به موازات این انجمن صنفی در حال فعالیت و انجام وظیفه در حوزه تئاتر و رسانه هستند.
۵-ارائه درخواست عضویت و اسناد لازم(موید فعالیت حرفه‌ای ایشان در حرفه‌های مرتبط با فعالیت این انجمن) در موعد مقرر (پنجم تا دهم اردیبهشت ۱۴۰۵) و یا حضور موفق در مسابقه سالانه انجمن(کسب رتبه یا نامزدی در هر یک از بخش های مسابقه مطبوعاتی انجمن از سوی هیات داوران).
۶-در صورت لزوم حضور یافتن در جلسه مصاحبه و ارزیابی پرونده و تائید درخواست عضویت ایشان از سوی اکثریت هیات مدیره وقت.
۷-پرداخت حق ورودیه و حق عضویت انجمن(پس از تایید و پذیرش عضویت متقاضی توسط هیات مدیره انجمن).
متقاضیان پس از جمع‌آوری مدارک خود و قرار دادن آن در داخل فولدر شفاف در بسته، و ارائه آن در بازه زمانی یاد شده در روزها و ساعات اداری، با سرکار خانم زهره فضلی(مسئول دبیرخانه انجمن) به شماره ۰۹۳۷۳۸۰۵۳۹۰ تماس گرفته و نسبت به ارسال مدارک خود هماهنگی و اقدام کنند.

 

انتخاب رئیس و نایب رئیس انجمن مدرسان خانه تئاتر

رئیس و نایب رئیس انجمن مدرسان خانه تئاتر در جلسه‌ای با حضور هیات مدیره انتخاب شدند.

به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، نخستین جلسه انجمن مدرسان در سالجاری، با حضور اعضای جدید هیات مدیره، در محل خانه تئاتر، برگزار شد.

در این جلسه، حمید ابراهیمی به عنوان رئیس و عرفان پهلوانی قمی در سمت نایب رئیس، با اکثریت آرای اعضاءِ، انتخاب شدند.

همچنین در این جلسه، مقدمات تشکیل میزگردی با حضور مدیران گروه‌های نمایش دانشگاه‌های دولتی، آزاد، علمی-کاربردی و غیرانتفاعی برای رفع چالش‌ها و گسترش همکاری همه دانشگاه‌ها با انجمن مدرسان خانه تئاتر مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت و مقرر شد در جلسات آتی نیز، جزییات اجرایی شدن آن، بررسی گردد.

جلسه بعدی انجمن مدرسان خانه تئاتر، در اردیبهشت ماه سالجاری، برگزار خواهد شد.

اهالی تئاتر بیاد شهدای جنگ رمضان گردهم آمدند

اهالی تئاتر شامگاه دوشنبه گردهم آمدند تا یاد و خاطر درگذشتگان سال گذشته و شهدای جنگ رمضان را زنده نگه دارند. 

به گزارش روابط عمومی خانه تئاتر، ویژه برنامه «ایران. تئاتر. تئاترشهر» در قالب دیدار و احوالپرسی اهالی تئاتر در روزهای پس از جنگ تحمیلی سوّم، گرامیداشت یاد و خاطره هنرمندان فقید در سال 1404 و یادبود شهدای دانش آموز میناب عصر دوشنبه در سالن انتظار تالار اصلی تئاتر شهر برگزار شد.
در ابتدای برنامه، قطعه‌هایی با مضمون ایران و دانش‌آموزان شهید میناب با عنوان «بچه‌های خوب میناب» توسط محمد فرشته‌نژاد اجرا شد.
سهیلا جوادی طراح چهره‌پرداز، بازیگر تئاتر همسر زنده‌یاد علی سلیمانی یادداشتی را درباره تخریب خانه خود در جریان جنگ تحمیلی سوم خواند و اظهار کرد: جنگ بد نیست، نفرت انگیز است.
همچنین در این آیین کلیپی به یاد هنرمندان در گذشته تئاتر و سینما همچون بهرام بیضایی، جمال اجلالی، ایرج صغیری، سعید مظفری، ناصر تقوایی، هادی مرزبان، محمدعلی دشتی، همایون ارشادی، یعقوب صباحی، حمید طالقانی، شیرین یزدان بخش، کیوان کاوند، اصغر شریعتی، عنایت بخشی، طناز شهسوارحقیقی، زویا امامی، مژده دایی، پخش شد و یاد و نام آنان گرامیداشته شد.همچنین مهرداد ضیایی اثر نمایشی (مونولوگ) را با مضمون ایران و تئاترشهر اجرا کرد.

نام برخی از هنرمندانی که منازل‌شان در جریان جنگ تحمیلی سوم آسیب جدی دیده است، نیز گرامی داشته شد.

مجموعه تئاتر شهر از پنجشنبه (سوم اردیبهشت ماه) فعالیت نمایشی خود را آغاز خواهد کرد.

نمایش‌های «زندانی خیابان دوم» به کارگردانی سیدجواد روشن، «کانگوروی ژاپنی» به کارگردانی مسعود میرطاهری و «بیست و چهار» به کارگردانی علی حیدری سوم تا ششم اردیبهشت ماه آغاز گر فعالیت های اجرایی تئاترشهر طی سال جدید در تالار قشقایی، تالار سایه و کارگاه نمایش این مجموعه خواهند بود.
محمد بهرامی رییس هیات مدیره خانه تئاتر، علیرضا گیلوری مدیر عامل، جواد روشن عضو هیات مدیره، مهدی قلعه بازرس خانه، اعضای هیات مدیره کودک و نوجوان، کارگردانان، دستیاران کارگردان، انجمن فنی، انجمن روابط عمومی و کارکنان خانه تئاتر در این مراسم حاضر بودند.